از آنجا که کودک حساس ترین مراحل رشد خلاقیت را در محیط خانه
سپری می‌کند بنابراین محیط مناسب خانوادگی، شیوه و نگرش‌های
صحیح فرزندپروری در رشد و شکوفایی خلاقیت آنها سهم مهمی ایفا
می‌کند بنابراین خانواده ها باید فرصت های لازم را برای سؤال
کردن، کنجکاوی و کشف محیط برای کودکان فراهم و هرگز آنان را
تنبیه و تهدید نکنند.



دکتر فاطمه اسلامیه روانشناس و مدرس
دانشگاه در یادداشت اختصاصی برای شفقنا زندگی در خصوص تقویت
خلاقیت در بین کودکان معتقد است: در واقع توانایی دیدن چیزها
به شیوه های جدی، شکستن مرزها و فراتر رفتن از چارچوب ها، فکر
کردن به شیوه ای متفاوت، ابداع چیزهای جدید، استفاده از چیز
های نامربوط و تبدیل آن به شکل های جدید را خلاقیت می گویند.



می توان نتیجه گرفت که خلاقیت برآیند فرآیندهای ذهنی و شخصیتی
فرد بوده که به تولیدات و آثاری نو و بدیع منجر می شود که
البته ویژگی متکامل داشته و با واقعیت ها نیز منطبق بوده و در
نهایت به سود جامعه بشری هستند.



خانواده ها مهم ترین عوامل رشد و پرورش خلاقیت در کودکان

 
بقیه در ادامه مطلب



 در واقع خلاقیت قابلیتی است که در همه انسان ها وجود دارد اما
نیازمند پرورش و تقویت می‌باشد تا به سر حدشکوفایی برسد و فرد
خلاق کسی است که از ذهنی جستجوگر و آفریننده برخوردار باشد و
خانواده یکی از عوامل بسیار مهم در رشد و پرورش خلاقیت کودکان
محسوب می گردد که نقش مهمی در شکوفایی خلاقیت های کودکان دارد.



از آنجا که کودک حساسترین مراحل رشد خلاقیت را در محیط خانه
سپری می‌کند، محیط مناسب خانوادگی، شیوه و نگرش‌های صحیح
فرزندپروری در رشد و شکوفایی خلاقیت سهم مهمی ایفا می‌کند
دانشمندان معتقد هستند برای ظهور خلاقیت راه های زیادی در
شیوه‌های فرزندپروری وجود دارد که می‌تواند باعث ظهور یا از
بین رفتن خلاقیت شود.



راههای سرکوب یا پرورش خلاقیت در کودک



نحوه تربیت و استفاده از شیوه‌های دموکراتیک یا مستبدانه،
اعمال نحوه انضباط و شیوه ابراز محبت هر کدام به نوعی در پرورش
یا سرکوب خلاقیت کودکان مؤثر است اما اساساً پرورش عنصر
انگیزشی خلاقیت باید در بستر خانواده صورت گیرد، زیرا
مستعدترین محیط برای شکل دهی آن محیط کلامی، نظام تربیتی و
رفتاری خانواده است.



مدرسه از محیط های تقویت یا پرورش خلاقیت



کودک و نوجوان اوقات زیادی را در خانواده سپری می
کنند،
بنابراین این طبیعی است که آنان بیشترین تاثیر را نیز از این
محیط بپذیرند. بطور کلی هر چند می توان در محیطی غیر از
خانواده نظیر مدرسه یا غیره به تقویت عناصر انگیزشی خلاقیت
مبادرت ورزید، اما تاثیر این عوامل به اندازه و اهمیت عامل
نخستین نیست.



راهکار تقویت خلاقیت

بهتر است که هدایت
ها و روشهای اتخاذ شده محیط مدرسه و
یادگیری به محیط نخستین یعنی خانواده نیز انتقال و در آنجا هم
مورد تمرین و تقویت قرار گیرد؛ این انتقال زمینه
های تثبیت و
تحکیم انگیزش خلاقه را بیش از پیش فراهم آورد.



تنبیه و تهدید خلاقیت کودکان را از بین می برد

در واقع والدین از طریق درگیر شدن در فعالیت های خلاق کودک در
رشد خلاقیت او سهیم هستند. خانواده ها باید فرصت های لازم را
برای سؤال کردن، کنجکاوی و کشف محیط به کودکان فراهم و هرگز
آنان را تنبیه و تهدید نکنند.



آزادی، مهم ترین مولفه های رشد خلاقیت در کودکان



زمینه رشد خلاقیت در خانه زمانی فراهم می شود که والدین به
کودکان آزادی زیادی بدهند و به آنها به عنوان یک فرد احترام
بگذارند، از نظر عاطفی نیز در حد اعتدال به آنها نزدیک و بر
روی ارزش های اخلاقی و نه قوانین خاص تأکید نمایند.



والدین محیط خانه را به صورتی درآورند که در آن فعالیت، بازی و
خنده به مقدار زیادی وجود داشته باشد. والدین در کنار کودک سعی
کنند کارها را به روش های جدید و جالب انجام دهند. با تشویق و
تأیید رفتار کودک و فراهم آوردن زمینه های مساعد و تدارک بازی
های دلخواه او، قدرت تخیل و خلاقیت کودک را تقویت کنند.



سرکوب خیال پردازی های کودکان یعنی سرکوب خلاقیت آنها



خیال پردازی یکی از مهم ترین ویژگی کودکان است بنابراین به هیچ
عنوان نباید خیال پردازی های کودکان مورد تمسخر و سرزنش قرار
بگیرد زیرا این سرکوب، خلاقیت او را محدود می سازد و تحقیقات
نشان می دهد که والدین کودکان خلاق در رفتار خود هماهنگی
بیشتری نشان می دهند، کودکان خود را همانطورکه هستند قبول
دارند و آنها را به کنجکاوی درباره اشیاء و امور تشویق می کنند
بطوریکه حتی کودکان خود را در انتخاب موضوعات مورد علاقه آزاد،
کارها و برنامه های آنان را تحت نظر دارند.



والدین کودکان خود را مستقل تربیت کنند



در ادامه لازم است والدین تا آنجا که امکان دارد کودکان خود را
مستقل تربیت و در ایجاد اعتماد به نفس، به آنان کمک کنند
بطوریکه دستاوردهای آنان را با آغوش باز پذیرا و هنگام شکست،
به جای سرزنش، راهنما و راهگشای مشکلات کودکان باشند، تا
کودکان بتوانند ضمن احساس ارزشمندی در انجام کارها، با راه حل
ها و عقاید غیر معمول و دور از ذهن نیز آشنا شوند.



خلاقیت کودکان در بازی با اسباب بازی های آنها نمایان می شود



بهترین زمان برای اطلاع از خلاقیت کودکان، تماشای آنها به
هنگام بازی است در واقع خلاقیت عامل مهم بازی است زمانی که
کودک را در حالی که آزادانه با اسباب بازیهای خود سرگرم بازی
است تماشا کنیم می توان دید کودکان خلاق اغلب برای هر یک از
وسایل بازی خود موارد استفاده متفاوتی پیدا می کنند و قبل از
اینکه از وسیله ای به سراغ وسیله دیگر بروند از آن به انواع
مختلف استفاده می نمایند.



مهم ترین ویژگی های کودکان خلاق

در واقع با آب و تاب حرف زدن، ذکر جزییات یک ماجرا، به تفضیل
سخن گفتن، خیال پردازی، دقت و توجه شدید در گوش دادن، مشاهده
کردن یا انجام دادن کاری، شور و نشاط، مشغولیت های شدید
جسمانی، استفاده از قیاس در صحبت کردن، دقت در نگاه کردن، دقت
به اشیا و پیرامون خود، توانایی ابداع بازی های جدید، کنجکاوی
زیاد، جسارت در گفتار و طرح سئوالات عجیب از مهم ترین ویژگی
های کودکان خلاق است.



تاکید بیش از حد والدین بر هوش و حافظه کودک، ایجاد رقابت میان
کودکان، تاکید افراطی بر جنسیت، تعیین چارچوب های دست و پا گیر
در محیط منزل، عدم آشنایی والدین با مفهوم واقعی خلاقیت،
تحقیر، عدم تشویق، انتقاد مکرر از رفتارهای کودک، سرکوب
تخیلات، عدم شناسایی علائق درونی و تحمیل نقش بزرگسال به کودک
زمینه های خلاقیت در آنها را از بین می برد



تاريخ : ۱۳٩۳/۱٢/٢٤ | ۸:٠٢ ‎ق.ظ | نویسنده : ابوالفضل استواری | نظرات ()